دعوای مطالبه سهم الارث چیست و در چه مواردی مطرح میشود؟
فوت شخص منجر به انتقال اموال او به وراث بعد رعایت حقوق و دیون متعلق به ترکه می شود. با این حال ممکن است یکی از وراث یا شخص دیگری که مال متعلق به ترکه را در اختیار دارد، از تحویل سهم یکی از وارثان خودداری بکند. در چنین وضعی موضوع مطالبه سهم الارث مطرح می شود. البته باید توجه داشت که دعوای مطالبه سهم الارث با تقسیم ترکه یکسان نیست. چرا که در این دعوا مسئله دریافت سهم است نه تقسیم اموال. در صورت تمایل می توانید از مقاله تقسیم ترکه بازدید کنید.
1. برای طرح دعوا چه شرایطی لازم است؟
شخص باید بتواند هم فوت متوفی و هم رابطه وراثتی خود را اثبات کند که با گواهی فوت و گواهی انحصار وراثت امکان پذیر است. همچنین برای قابل استماع بودن دعوی باید تصفیه ترکه انجام شده و دیون و حقوق مربوط به آن از جمله دیون متوفی و موارد وصیت در حدود قانونی مورد رسیدگی قرار گرفته باشد. نباید تصور کنیم که دعوای مطالبه سهم الارث الزاما بعد صدور حکم تقسیم ترکه قابل طرح است چرا که در دعوای مطالبه سهم الارث سهم یکی از وراث به طور غیر قانونی در اختیار دیگری است و در واقع حکم به الزام خوانده به استرداد آن صادر می شود.
2. آیا میتوان همزمان دعوای تقسیم ترکه و مطالبه سهم الارث را درخواست کرد؟
این سوال زمانی اهمیت پیدا می کند که هنوز تقسیم ترکه به طور کامل انجام نشده اما یکی از وراث مالی از ترکه در اختیار دارد و از تحویل آن خودداری می کند. در چنین شرایطی، امکان طرح هم زمان دو خواسته با توجه به وضعیت پرونده و شرایط قانونی آنها قابل بررسی است و با این حال اگر شخص بدون فراهم بودن شرایط لازم برای مطالبه سهم الارث صرفا این دعوا را پیش از تصفیه ترکه مطرح کند، ممکن است دعوا با قرار عدم استماع دعوا مواجه شود. بنابراین باید دید که اختلاف بر سر اصل تقسیم و تعیین سهم هاست یا اینکه سهم مورد نظر مشخص شده و اختلاف صرفا ناظر بر تحویل آن است.
3. آیا اگر وارث سهم خود را از قبل دریافت کرده باشد، دیگر حقی ندارد؟
یکی از مسائل قابل توجه،وضعیتی است که یکی از وراث در زمان حیات مورث مالی دریافت میکند و در نوشته ای اقرار میکند که این مال سهم الارث اوست و پس از فوت نسبت به ترکه مورث ادعایی نخواهد داشت. بایدتوجه داشت که صرف اینکه شخصی در زمان حیات مورث مالی دریافت کرده باشد، نمیتوان قواعد آمره ارث را کنار گذاشت و تا زمانی که شخص زنده است اصلا اموال او عنوان ترکه پیدا نکرده و شخصیت حقوقی مستقلی ندارند.
4. هزینه دادرسی و مرجع صالح رسیدگی به این دعوا چگونه است؟
این دعوا از دعاوی مالی محسوب شده و هزینه دادرسی بر اساس مقررات مربوط به دعاوی مالی تعیین می شود. اگر مال غیر منقول باشد،دادگاه محل وقوع مال صالح است اما در سایر موارد حسب شرایط دادگاه محل اقامت خوانده ممکن است صالح به رسیدگی باشد.
5. دادخواست مطالبه سهم الارث چگونه تنظیم میشود؟
ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان ،،،
با سلام و احترام
خواهان: …… فرزند …… به شماره ملی ….…
خواندگان:
۱-………
۲-….…
۳-….…
(سایر وراث متوفی)
خواسته:
۱-صدور حکم بر مطالبه و استیفای سهم‌الارث خواهان از ماترک مرحوم(مرحومه )،،،،…
۲-در صورت وجود مال غیرمنقول، صدور حکم بر تقسیم و افراز-فروش مال مشاع و پرداخت سهم قانونی خواهان حسب مورد
۳-مطالبه کلیه خسارات دادرسی و هزینه‌های قانونی
دلایل و منضمات:
۱-گواهی انحصار وراثت
۲-گواهی فوت متوفی
۳-اسناد و مدارک مالکیت اموال
۴-مدارک هویتی خواهان
۵-عنداللزوم استعلام از اداره ثبت اسناد و املاک، بانک‌ها و سایر مراجع ذی‌ربط
۶-سایر ادله و مستندات
شرح دادخواست:
احترامابه استحضار می‌رساند مرحوم(مرحومه )….… در تاریخ … ….فوت نموده و مطابق گواهی انحصار وراثت، اینجانب به عنوان یکی از وراث قانونی ایشان می‌باشم.
پس از فوت مورث، اموال و دارایی‌هایی از ایشان باقی مانده که از جمله آن عبارت است از…….
با وجود استحقاق قانونی اینجانب نسبت به سهم‌الارث خود، خواندگان از تحویل، تقسیم یا پرداخت سهم قانونی اینجانب خودداری نموده و عملاً امکان استیفای حقوق قانونی اینجانب فراهم نشده است.
لذا با عنایت به مراتب فوق و مستنداً به مقررات قانونی مربوط به ارث و مالکیت وراث نسبت به ماترک، تقاضای رسیدگی و صدور حکم بر تعیین و استیفای سهم‌الارث قانونی اینجانب از کلیه ماترک مرحوم(مرحومه )…..…، حسب مورد از طریق تقسیم مال، افراز، فروش مال مشاع و پرداخت سهم خواهان و نیز محکومیت خواندگان به پرداخت کلیه خسارات و هزینه‌های دادرسی مورد استدعاست
همچنین در صورت ضرورت، تقاضای صدور دستور جهت استعلام و شناسایی کلیه اموال منقول و غیرمنقول، حساب‌های بانکی و سایر دارایی‌های متوفی از مراجع ذی‌ربط را دارم.
با احترام
نام و نام خانوادگی
امضاء
جمع بندی
برای انتخاب درست میان دعوای تقسیم ترکه و مطالبه سهم‌الارث، باید ابتدا وضعیت ترکه، میزان تعیین سهم وراث و شخصی را که مال مورد اختلاف را در اختیار دارد بررسی کرد. اگر اختلاف بر سر تعیین و تفکیک سهم‌ها باشد، تقسیم ترکه مطرح میشود؛ اما اگر سهم مورد مطالبه مشخص باشد و شخصی از تحویل آن خودداری کند، مطالبه سهم‌الارث می‌تواند راهکار مناسب باشد.
در عین حال، تصفیه ترکه، اثبات رابطه وراثتی، تعیین خوانده صحیح و توجه به ماهیت مال مورد مطالبه، از نکاتی هستند که در طرح این دعوا نباید نادیده گرفته شوند. همچنین، دریافت مال در زمان حیات مورث و توافق درباره آن، بدون بررسی ماهیت حقوقی توافق، به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره محروم شدن شخص از ارث آینده کافی نیست.
طراحی و ساخت توسط :گروه مهر
کلیه حقوق این سایت محفوظ و متعلق به نگین ترنم می باشد.
